Wat is het bekendste gerecht van Bali?

Babi guling, het aan het spit geroosterde speenvarken, is het gerecht waar Bali om bekendstaat. In het dagelijks leven eet iedereen nasi campur: rijst met kleine porties van wat er die dag is. Wil je echt Balinees proeven, kies dan een nasi campur met lawar en saté lilit erop.

Is Balinees eten erg pittig?

Minder dan je verwacht. De kruidenpasta onder bijna elk gerecht is rijk aan gember, galanga, kurkuma, sjalot en citroengras, maar niet heet. De scherpte komt van de sambal, en die wordt meestal apart geserveerd. Zeg "tidak pedas" en je krijgt een milde versie.

Wat kost een maaltijd op Bali?

In een warung eet je een volledig bord nasi campur voor 20.000 tot 40.000 IDR, omgerekend ongeveer 1,20 tot 2,40 euro. Een gegrilde vis, babi guling of betutu kost 40.000 tot 150.000 IDR. In restaurants en beach clubs betaal je al snel het vijfvoudige. Lees meer op onze pagina over uit eten op Bali.

Wat eet je als vegetariër op Bali?

Veel. Tempeh, tahu, gado-gado, urab en nasi campur zonder vlees zijn in elke warung te krijgen, en Ubud en Canggu horen bij de beste plekken ter wereld voor plantaardig eten. Let wel op trassi (garnalenpasta) in sambal en pindasaus als je streng vegetarisch eet.

Wat is het verschil tussen Balinees en Indonesisch eten?

Bali is het enige hindoeïstische eiland van Indonesië, en dat proef je: varkensvlees (babi guling, lawar met bloed) en de kruidenpasta basa genep zijn typisch Balinees. Nasi goreng, saté, soto, bakso en rendang komen van Java en Sumatra, maar staan op Bali op elke kaart omdat veel koks van daar komen.

Kun je veilig streetfood eten op Bali?

Ja, als je een paar regels volgt. Kies karretjes en warungs waar het druk is, zodat het eten snel doorstroomt, en kies wat ter plekke gebakken of gegrild wordt. Vermijd eten dat al uren lauw in de vitrine staat. Zo krijg je het lekkerste en goedkoopste eten van het eiland zonder zorgen.

Balinese gerechten: 12 gerechten die je moet proeven

Rijst, kokos en een kruidenpasta van vijftien ingrediënten.

De Balinese keuken is kruidig zonder heet te zijn. Onder bijna elk gerecht ligt basa genep, een pasta van sjalot, knoflook, gember, galanga, kurkuma, kemirinoot, chili, citroengras en garnalenpasta die elke ochtend vers wordt gestampt. Daar komt rijst bij, geraspte kokos, en wat de dag brengt.

Wat je op Bali eet is voor een deel Balinees en voor een deel Indonesisch. Nasi goreng, saté en soto komen van Java, rendang uit Sumatra. Babi guling, lawar en betutu zijn echt van hier. We zetten ze allemaal op een rij, zodat je in een warung weet waar je naar wijst.

Vier dingen die in bijna elk gerecht terugkomen.

RijstWitte rijst is het bord, de rest is beleg. "Sudah makan?" (heb je al gegeten?) betekent op Bali: heb je al rijst gehad. Zonder rijst telt het niet als maaltijd.

Basa genepDe kruidenpasta onder alles: sjalot, knoflook, gember, galanga, kencur, kurkuma, kemiri, chili, citroengras, trassi en palmsuiker, in een stenen vijzel gestampt. Geurig en warm, niet heet.

SambalSambal matah is de Balinese trots: rauwe sjalot, chili, citroengras en limoenblad in kokosolie, fris en scherp. Sambal terasi is de gekookte, diepere variant met garnalenpasta.

Kokos en bananenbladGeraspte kokos gaat door de groente en het saté-mengsel, kokosmelk door de curry. Bananenblad is de verpakking: erin gestoomd, erop geserveerd, en daarna op de composthoop.

1Het dagelijkse bordjeBalinees

Nasi campur

Letterlijk "gemengde rijst": een schep witte rijst met daaromheen kleine porties van wat er die dag in de keuken staat. Groente met kokos, een stukje kip of varken, tempeh, een half ei, een lepel sambal en wat kroepoek. Geen twee warungs maken hem hetzelfde, en dat is precies de charme. De Balinese versie herken je aan lawar en saté lilit op het bord.

Onze tip

Zeg "tidak pedas" als je de sambal liever apart krijgt. Dan kies je zelf hoeveel vuur erbij gaat.

Nasi campur op een bananenblad: rijst met saté, mie, tempeh, pinda’s en groente

Waar je het eet: In vrijwel elke warung. Bij een vitrine met schalen wijs je gewoon aan wat je wilt en wordt de prijs per schep bepaald.
Prijs: 20.000 tot 40.000 IDR (± € 1,20 tot € 2,40)
Pittigheid: licht pittig

2Hét feestgerecht van BaliBalinees

Babi guling

Een heel speenvarken, van binnen ingewreven met de Balinese kruidenpasta, urenlang draaiend boven een houtvuur. Je krijgt een bord met rijst, plakjes mals vlees, een stuk krokante huid, lawar, een stukje kruidige worst en vaak een kom bouillon. Op het overwegend islamitische Indonesië eet alleen het hindoeïstische Bali varkensvlees, dus dit vind je nergens anders.

Onze tip

Ga voor één uur. De populaire adressen roosteren één varken per dag en hangen het bordje "habis" (op) vaak al rond twee uur aan de deur.

Waar je het eet: In gespecialiseerde warungs die vaak alleen dit maken, zoals Ibu Oka in Ubud of Pak Malen in Seminyak. Vooral een lunchgerecht.
Prijs: 40.000 tot 70.000 IDR (± € 2,40 tot € 4,20)
Pittigheid: pittig

3Eend of kip uit het bananenbladBalinees

Bebek of ayam betutu

Een hele eend of kip, gevuld en ingesmeerd met kruidenpasta, in bananenblad gewikkeld en daarna uren gegaard in de sintels van rijstkaf. Het vlees valt van het bot en de kruiden zijn tot diep in het vlees getrokken. Betutu is een ceremoniegerecht dat je in restaurants nu gewoon kunt bestellen, al moet je er soms een dag van tevoren voor bellen.

Onze tip

Bebek Bengil in Ubud, de "Dirty Duck", serveert krokant gefrituurde eend. Lekker, maar iets anders dan betutu. Wil je het echte werk, vraag dan expliciet naar betutu.

Rijst met kruidig gegaard vlees, groente en sambal op een bananenblad

Waar je het eet: In restaurants rond Ubud en Gianyar; de pittige variant uit Gilimanuk vind je in warungs die "ayam betutu Gilimanuk" op het bord hebben.
Prijs: 70.000 tot 150.000 IDR (± € 4 tot € 9) voor een halve eend
Pittigheid: pittig

4Saté, maar dan BalineesBalinees

Saté lilit

Geen blokjes vlees aan een stokje maar fijngehakte vis, kip of varken, gemengd met geraspte kokos, kokosmelk en kruiden, om een stengel citroengras of een plat bamboestokje gekneed en boven houtskool gegrild. "Lilit" betekent wikkelen. Het resultaat is zacht, geurig en net iets zoet van de kokos.

Waar je het eet: Als onderdeel van nasi campur, bij straatgrills in de avond en in bijna elk Balinees restaurant als voorgerecht.
Prijs: 3.000 tot 5.000 IDR per stokje, 25.000 tot 45.000 IDR als portie
Pittigheid: licht pittig

5De Balinese groentesaladeBalinees

Lawar

Fijngehakte groente, meestal snijbonen of jonge jackfruit, gemengd met geraspte kokos, gebakken sjalot, kruidenpasta en vaak wat gehakt vlees. Er zijn twee soorten: lawar putih (wit) zonder bloed en lawar merah (rood), waarin vers varkensbloed de kleur en de smaak bepaalt. Je krijgt het bijna altijd naast babi guling.

Waar je het eet: Bij babi guling-warungs en in de Balinese nasi campur. Een vegetarische lawar bestaat, maar vraag het na: ook de witte variant bevat vaak vlees.
Prijs: Meestal inbegrepen; los 10.000 tot 20.000 IDR
Pittigheid: pittig

6De klassiekers

Nasi goreng en mie goreng

Gebakken rijst of gebakken noedels met kecap manis, knoflook, groente en ei, met naar keuze kip, garnalen of niets. Dit is het ontbijt van Indonesië, ontstaan om de rijst van gisteren op te maken. Op Bali staat het op elke kaart, van warung tot hotelbuffet, en het is de veiligste keuze voor wie nog moet wennen.

Onze tip

Nasi goreng "spesial" betekent met ei én kip of saté erbij. Voor een paar duizend roepia meer heb je een volledige maaltijd.

Waar je het eet: Overal. Het beste is het bij een straatkar in de avond, met het ei "mata sapi" (spiegelei) erbovenop.
Prijs: 15.000 tot 35.000 IDR (± € 0,90 tot € 2,10)
Pittigheid: licht pittig

7Vis van de grill

Ikan bakar en pepes ikan

Ikan bakar is hele vis, ingesmeerd met sambal en kecap, gegrild boven kokosnootdoppen. Pepes ikan is de verfijnde broer: vis in kruidenpasta gewikkeld in bananenblad en zo gestoomd of gegrild, waardoor hij sappig blijft en naar citroengras ruikt. Op het strand van Jimbaran kies je je vis uit de koeling en betaal je per kilo.

Onze tip

Op Jimbaran staan drie clusters warungs. De zuidelijkste, bij Muaya Beach, is rustiger en goedkoper dan de rij naast het vliegveld.

Een hele gegrilde vis met grillstrepen op een bananenblad

Waar je het eet: Aan de kust: Jimbaran, Amed, Sanur en de eilanden. In de warungs van Jimbaran eet je met je voeten in het zand bij zonsondergang.
Prijs: 40.000 tot 80.000 IDR in een warung; op Jimbaran 150.000 tot 300.000 IDR per kilo
Pittigheid: pittig

8De soepen

Soto ayam en bakso

Soto ayam is een heldere gele kippensoep met kurkuma, glasnoedels, taugé, een half ei en gebakken sjalot, altijd met een schaaltje rijst ernaast. Bakso zijn gehaktballen van rundvlees in bouillon met noedels, verkocht vanaf karretjes die zich met een tik op een kom aankondigen. Allebei zijn ze troostrijk, licht en goedkoop.

Onze tip

Doe de sambal en de limoen er zelf bij. Zonder is soto mild genoeg voor kinderen, met een lepel sambal wordt het een heel ander gerecht.

Waar je het eet: Soto bij de warung in de ochtend, bakso bij de kar langs de weg of bij een "warung bakso" in de avond.
Prijs: 12.000 tot 25.000 IDR (± € 0,70 tot € 1,50)
Pittigheid: mild

9Groente met sausBalineesVegetarisch

Gado-gado, urab en tipat cantok

Gado-gado is gekookte groente, tofu, tempeh en ei onder een laag warme pindasaus. Urab is de Balinese tegenhanger: geblancheerde groente met geraspte kokos, sjalot en chili, fris en kruidig. Tipat cantok is de Balinese straatversie: rijstkoek in stukjes met groente en pindasaus, uit een plastic zakje gegeten. Alle drie zijn ze vegetarisch en volwaardig.

Een kom urab: fijngesneden groente met geraspte kokos, sjalot en rode chili

Waar je het eet: Gado-gado in elke warung, urab op het nasi campur-bord, tipat cantok bij karretjes en op de markt rond lunchtijd.
Prijs: 10.000 tot 30.000 IDR (± € 0,60 tot € 1,80)
Pittigheid: licht pittig

10Het vegetarische fundamentVegetarisch

Tempeh en tahu

Tempeh is gefermenteerde sojaboon in een stevige koek, nootachtig van smaak en in Indonesië uitgevonden. Tahu is tofu. Je ziet ze gebakken (goreng), in zoete kecap (tempe manis), als gevulde tahu isi of in een kruidige curry. Ze zijn zo gewoon dat niemand het als "vegetarisch eten" ziet. Het is gewoon eten.

Plakken gebakken tempeh op een bananenblad

Waar je het eet: Op elk nasi campur-bord en in elke warung. Vraag om "tempe orek" voor de krokante, zoete variant.
Prijs: 2.000 tot 5.000 IDR per stuk, 15.000 tot 25.000 IDR als gerecht
Pittigheid: mild

11Het Balinese snackpakketjeBalinees

Nasi jinggo

Een vuistgroot pakketje bananenblad met een handje rijst, pittige geraspte kip, tempeh, een beetje mie en een flinke lepel sambal. Oorspronkelijk een hap voor nachtwerkers en marktkooplui, nu hét avondeten van Denpasar. Je hebt er twee nodig om vol te zitten en dan nog kost het minder dan een euro.

Waar je het eet: Vanaf tafeltjes langs de weg in de avond, vooral in Denpasar en rond de markten. Zelden op een menukaart.
Prijs: 5.000 tot 10.000 IDR (± € 0,30 tot € 0,60) per pakketje
Pittigheid: heet

12Uit Sumatra, maar overal

Rendang en de Padang-keuken

Rendang is rundvlees dat uren in kokosmelk en kruiden sudderde tot de saus bijna is weggekookt. Het hoort bij de keuken van West-Sumatra, maar een "rumah makan Padang" vind je in elke Balinese plaats. Je herkent hem aan de stapel schalen in de etalage. Binnen krijg je rijst en kies je uit tientallen schaaltjes: rendang, pittige ei-curry, cassavebladeren, gefrituurde kip.

Onze tip

Padang-eten is het pittigste van Indonesië. Vraag om "sayur" (groente) en "telur" (ei) als je het milder wilt houden.

Waar je het eet: Bij een Padang-restaurant, overdag. Je betaalt alleen voor wat je aanraakt, dus wijs aan in plaats van proeven.
Prijs: 25.000 tot 45.000 IDR (± € 1,50 tot € 2,70) met rijst en twee of drie schaaltjes
Pittigheid: heet

Dertig woorden en je bestelt overal.

Indonesische menukaarten zijn opgebouwd uit bouwstenen. Ken je het vlees, de bereiding en drie smaakwoorden, dan lees je "ayam bakar tidak pedas" moeiteloos als gegrilde kip zonder sambal.

Toeristische zaken hebben een Engelse kaart, maar in de warung waar het lekkerst is hangt vaak alleen een bord aan de muur. Dit lijstje is genoeg.

Balinese gerechten die je moet proeven.

Rijst, kokos en een kruidenpasta van vijftien ingrediënten.

Vier dingen die in bijna elk gerecht terugkomen.

Twaalf keer proeven.

Nasi campur

Onze tip

Babi guling

Onze tip

Bebek of ayam betutu

Onze tip

Saté lilit

Lawar

Nasi goreng en mie goreng

Onze tip

Ikan bakar en pepes ikan

Onze tip

Soto ayam en bakso

Onze tip

Gado-gado, urab en tipat cantok

Tempeh en tahu

Nasi jinggo

Rendang en de Padang-keuken

Onze tip

Tussendoor en na afloop.

Pisang goreng

Dadar gulung

Klepon

Bubur injin

Jaja Bali

Martabak manis

Es campur en es teler

Rujak

Van jonge kokosnoot tot Bintang.

Pas op met losse arak

Dertig woorden en je bestelt overal.

Zo eet je als een local.

Sambal komt apart

Lepel en vork, geen mes

Warm is beter dan lauw

Varken is Balinees, kip is overal

Vegetarisch is simpel

IJs en rauwe groente

Weet wat je bestelt, en dan: waar?

Kooklessen in Ubud

Balinees eten, kort beantwoord.